Kefir fermenteren

Kefir maken en fermenteren kun je zonder kennis en ervaring niet goed voor elkaar krijgen. Maar dat betekent niet dat het meteen ingewikkeld hoeft te zijn! Met de juiste basis en een helder stappenplan kan ook jij je eigengemaakte kefir op tafel zetten. Je moet nu eenmaal begrijpen wat er gebeurt in de pot en hoe je hiermee moet omgaan. Wanneer je weet hoe het fermentatieproces van kefir te werk gaat, krijg je grip op smaak, structuur en timing. Ik neem je stap voor stap mee, zodat je met vertrouwen zelf aan de slag kunt. Jij zet de eerste stap, de natuur doet de rest!

Wat is kefir en hoe werkt fermentatie?

Kefir is een gefermenteerde drank die wordt gemaakt met speciale kefirkorrels. Deze korrels bestaan uit een combinatie van goede bacteriën en gisten. Wanneer je ze toevoegt aan melk of suikerwater, zetten ze suikers om in zuren, koolzuur en kleine hoeveelheden alcohol. Dat natuurlijke proces noemen we fermentatie. Tijdens het kefir fermenteren vermenigvuldigen de micro-organismen zich en ontstaat er een lichtzure, frisse smaak. Hoe langer je de drank laat staan, hoe sterker de smaak wordt. Dit proces lijkt op het fermenteren van zuurkool, alleen verloopt het vaak sneller en komen er minder vaak fouten voor. Voor beginners is kefir de ideale keuze voor wie wil experimenteren met fermenteren vanuit thuis.

Kefir fermenteren: stappenplan voor beginners

Wil je thuis kefir fermenteren, dan heb je helemaal niet zo veel nodig nodig. Het belangrijkste zijn actieve kefirkorrels en een schone werkwijze. Zelf kefir maken en fermenteren wordt een makkie met ons stappenplan hieronder, waarmee je veilig en eenvoudig kefir laten gisten in je eigen keuken.

Stap 1: zorg voor de juiste ingrediënten en materialen

Om kefir te kunnen fermenteren heb je een aantal basisproducten en hulpmiddelen nodig. Zet vooraf alles klaar, om schoon en overzichtelijk te werk te kunnen gaan. Zorg dat je de volgende spullen in huis hebt:

• Kefirkorrels
• Melk (voor melkkefir) of suikerwater (voor waterkefir)
• Een glazen pot
• Een doek, koffiefilter of schone theedoek
• Een elastiek om de doek vast te zetten
• Een zeef
• Een lepel, bij voorkeur van hout of kunststof

Gebruik bij voorkeur een glazen pot voor het fermentatieproces. Glas reageert namelijk niet met de zuren die tijdens het fermenteren ontstaan. Roestvrij staal mag kort in contact komen met kefir, bijvoorbeeld bij het zeven, maar langdurig contact dien je te allen tijde te vermijden. Werk bovendien altijd schoon: spoel je materialen om met heet water en gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen die resten kunnen achterlaten.

Stap 2: voeg de kefirkorrels toe aan melk of suikerwater

Doe ongeveer één eetlepel kefirkorrels in een pot met 250 milliliter melk voor melkkefir. Maak je waterkefir, dan los je eerst suiker op in water en voeg je daarna pas de korrels toe. Eventueel kun je nog een schijfje citroen of wat gedroogde perziken toevoegen voor extra voeding. De verhouding is het allerbelangrijkste: te weinig vloeistof kan zorgen voor een te sterke smaak, terwijl te veel vloeistof het fermentatieproces juist vertraagt.

Stap 3: laat de kefir 24 tot 48 uur fermenteren op kamertemperatuur

Dek de pot af met een (netel)doek zodat er lucht bij kan, maar geen stof of insecten. Zet de pot op een plek met kamertemperatuur tussen de 18 en 24 graden. Vermijd daarnaast direct zonlicht. Na 24 uur is de drank meestal mild en licht zuur. Laat je de kefir 48 uur fermenteren, dan wordt de smaak krachtiger en de structuur dikker bij melkkefir. Door te spelen met de tijd ontdek je wat jij het lekkerst vindt. Jij bepaalt immers zelf wat je wel en niet lekker vindt.

Stap 4: zeef de kefir en vang de korrels op

Wanneer de fermentatie klaar is, giet je de kefir door een zeef in een schone kom of fles. De kefirkorrels blijven allemaal achter in de zeef. Deze kun je overigens gewoon gelijk opnieuw gebruiken voor je volgende batch.

Maar let op: spoel de korrels niet standaard af met water, tenzij dat écht nodig is. Zo behoud je een stabiele cultuur. De gezeefde drank is nu klaar om te drinken of om nog een tweede fermentatie te ondergaan. Door regelmatig kefir te fermenteren, blijven de korrels actief en gezond.

Stap 5: start eventueel een tweede fermentatie voor extra smaak

Wil je meer diepgang in smaak of wat natuurlijke koolzuurvorming? Dan kun je kiezen voor een tweede fermentatie. Giet de gezeefde kefir in een afsluitbare fles en voeg bijvoorbeeld fruit, gember of kruiden toe. Laat de fles nog 12 tot 24 uur op kamertemperatuur staan. Door de afgesloten omgeving ontstaat er druk en een licht bruisend effect. Open de fles dan voorzichtig om overdruk te voorkomen.

Stap 6: bewaar de gefermenteerde kefir in de koelkast

Is de smaak naar wens? Dan zet je de kefir gewoon in de koelkast. De lage temperatuur vertraagt het fermentatieproces aanzienlijk, waardoor de drank meestal vijf tot zeven dagen goed blijft. Ook de kefirkorrels kun je tijdelijk in de koelkast bewaren in wat melk of suikerwater als je een korte pauze wilt nemen. Als je zorgvuldig te werk gaat en regelmatig nieuwe batches blijft maken, wordt kefir fermenteren een simpel maar betrouwbaar proces in jouw keuken.